Vers uit eigen tuin

Prei

Algemeen

Prei is een bladgewas. Het is echter ook familie van de ui. Let er dus met de vruchtwisseling op dat je niet elk jaar prei na een bladgewas zet, maar ook niet prei na een andere uiensoort.

Prei is geen moeilijke groente om te telen, maar je moet wel even geduld hebben voordat je prei kunt oogsten. Prei heeft namelijk een heel lang groeiseizoen nodig.

Je hebt verschillende soorten prei: zomerprei, herfstprei en winterprei. De zomerprei zaai je heel vroeg en kun je aan het eind van de zomer oogsten. De herfstprei zaai je ietsje later en oogst je in de herfst. De winterprei zaai je als laatste en die oogst je – je raadt het waarschijnlijk al – in de winter. Winter en herfstprei kunnen beter tegen vorst dan zomerprei.

 

In het kort

  • Bladgewas
  • Zaaien: januari – maart
  • Oogst: juli – maart
  • Afstand:
    • Zomerprei: 25 x 10 cm
    • Herfst/winterprei: 35 x 15 cm
  • Zon/halfschaduw

 

Zaaien

Afhankelijk van de soort prei zaai je de prei wat vroeger of later, maar je zaait ze altijd vroeg in het jaar, omdat prei een lang groeiseizoen heeft. De zomerprei kun je vanaf half januari tot eind februari al zaaien. Dit kan in de kas, want prei kan wel wat vorst hebben. Vanaf half februari tot maart kun je de herfstprei zaaien. De winterprei kun je zaaien in maart.

Prei kiemt beter bij lage dan bij hoge temperaturen. Een zaaitemperatuur van 10 tot 15°C is prima (maar een beetje kouder en of warmer is ook geen groot probleem). Als de prei dus niet wil kiemen, zet de zaaisels dan even wat koeler en daarna eventueel weer warmer. Het kiemen van prei kan lang duren. Tot wel drie à vier weken (maar de kiemduur is heel erg afhankelijk van de temperatuur).

Je kunt de prei zaaien in een bak of in een tray. Ik zaai meestal in een tray, en dan één preiplantje per vakje. Zaaien in een bak kan echter ook prima.

Zaai- en oogsttabel

Zaai- en oogsttabel prei

Square foot gardening

Bij prei kun je negen planten in een vak zetten. In de winter is er voor de prei minder licht door de korte dagen. Dan kun je er voor kiezen om voor de winterprei zes planten per vak aan te houden, zodat er meer licht tussen de planten kan komen. Dan kunnen de planten ook in de herfst/winter beter groeien. Negen planten per vak kan echter ook voor de winterprei aangehouden worden.

Uitplanten en verdere verzorging

Als de plantjes bestaan uit meer dan één sprietje (een stuk of drie) en de stengeltjes één a twee millimeter dik zijn, kun je de plantjes uitplanten. Je kunt twee dingen doen. Je kunt ze op hun definitieve plek uitplanten, of allemaal dicht op elkaar. Zodra de preitjes potlooddikte zijn, moet je ze namelijk weer uitgraven en daarna opnieuw uitplanten, zoals hieronder uitegelegd, de afstand maakt dus voor nu niet zo heel veel uit. Het voordeel van uitplanten op een kluitje is dat het wat minder ruimte in beslag neemt.

Als de preitjes potlooddikte zijn, kun je ze weer uitgraven. Doe dit voorzichtig, zodat de worteltjes niet beschadigen. Als je de prei als één kluit hebt uitgeplant, in plaats van allemaal los kun je de hele kluit opgraven en in een bak water zetten, zodat de aarde van de worteltjes kan spoelen, dan kun je de plantjes makkelijker van elkaar af halen.

Maak op de plek waar de preitjes moeten komen op zo’n 10 tot 15 cm afstand van elkaar gaten van zo’n 3 cm doorsnee en 20 cm diep. Dit kun je doen door een stok of de achterkant van een bezem of schepje in de grond te duwen. Het helpt als je de grond van tevoren een beetje nat maakt (niet moddernat, maar net een beetje vochtig) zodat de grond niet meteen terug in het gat zakt. Haal van de preitjes het bovenste deel van de bladeren af, maar zorg dat het plantje nog altijd minimaal 20 cm lang is. Dit bevordert namelijk de aanmaak van nieuwe bladeren. Nu kun je één preitjes per gat planten. Zorg dat de worteltjes een beetje gespreid liggen over de bodem van het gat. Gooi het gat niet dicht, dan krijgen de preitjes geen licht meer. Enkele weken later is de prei al weer gegroeid en het gat gaat vanzelf dicht door regen.

Doordat je de preitjes ingraaft, krijg je dat lange witte deel aan de onderkant van de prei. Als je de preitjes niet ingraaft, dan zal de prei alsnog groeien en breder worden, maar de ‘schacht’ van de prei zal heel kort en groen blijven. Het lekkerste is (vind ik dan tenminste) het witte deel van de prei. Daarbij heb je meer prei als je het ingraaft, omdat de schacht langer is.

Prei heeft verder weinig verzorging nodig. Een beetje water als het droog is en een beetje onkruid wieden, maar verder geen ingewikkelde dingen. 🙂

Oogsten en bewaren

Als je de prei wilt oogsten, zul je hem moeten uitgraven. Als je de grond rondom de prei weghaalt, kun je hem vanzelf makkelijk uit de grond halen. Als je veel preien tegelijk wilt oogsten (en ze allemaal keurig op een rijtje staan en niet, zoals bij square foot gardening, met z’n allen in een vak) kun je ook een schop naast de preien in de grond steken en dan naar achteren trekken, zo duw je de grond (met de preien) zo omhoog. Dan kun je de preien uit de grond halen. Doe dit wel voorzichtig, zodat je het deel van de prei wat onder de grond zit niet beschadigt.

Prei kun je vers enkele dagen bewaren, het liefst op een koele plek. Als je de prei langer wilt bewaren, kun je prei ook prima invriezen. Ik doe dat als volgt. Ik snij de prei in ringetjes, die gooi ik allemaal in de wasbak en dan spoel ik alle aarde en eventuele beestjes uit de prei. Vervolgens gooi ik de ringetjes even door de slacentrifuge zodat het meeste water er af is. Dan gaat alles in een diepvrieszak en zo de vriezer in. Als je er vervolgens mee gaat koken, dan kan de prei iets snotteriger zijn dan verse prei. Dat is op zich geen probleem als je er iets van ovenschotel mee maakt, maar voor bijvoorbeeld wokken is het misschien niet zo lekker meer.

Zaden oogsten

Als je zelf zaden van prei wilt oogsten, dan moet de prei eerst bloeien. De prei is echter een tweejarige plant, wat betekent dat de plant pas in het tweede jaar zal gaan bloeien. De prei moet dus overwinteren. Na de bloei zullen er zaden gevormd worden. Als de bloem bruin en dor is, zijn de zaden helemaal gerijpt, je ziet de zwarte zaden dan ook in de bloem zitten. Schud de zaden uit de bloem en laat ze nog even goed nadrogen. Berg ze dan koel en donker op. De zaden van prei zijn maar kort kiemkrachtig. Na twee jaar is het grootste deel van de kiemkracht verloren gegaan.

Preizaden kopen?

Neem eens een kijkje bij: preizaden